آخرین منجی هستی (منتظران ظهور)

برای سلامتی و تعجیل در فرج سرور و مولایمان امام مهدی (عج) صلوات.

آخرین منجی هستی (منتظران ظهور)

برای سلامتی و تعجیل در فرج سرور و مولایمان امام مهدی (عج) صلوات.

آخرین منجی هستی (منتظران ظهور)

بسم الله الرحمن الرحیم
وبی که مشاهده می کنبد مجموع پرسش و پاسخ هایی است که امکان دارد برای یک فرد پیش بیاید. سوالاتی که ممکن است در حوزه دینی یا خارج از آن باشد. امید آن را داریم که توانسته باشیم قدمی هرچند کوچک و ناچیز در اشاعه اسلام برداشته باشیم. و در نهایت توانسته باشیم مقدرات ظهور آخرین منجی بشریت حضرت امام مهدی (عج) را فراهم کنیم. به امید ظهور مولا و سرورمان حضرت حجت بن الحسن (عجل الله تعالی فرجه الشریف) که صد البته نزدیک است

پربیننده ترین مطالب
نویسندگان

پرسش:

در احادیث آمده که خوشا به حال کسی که عیوب خود، او را از پرداختن به عیوب دیگران باز دارد با توجه به این که برطرف ساختن برخی و بلکه اکثر عیوب از انسان مشکل و وقت گیر است آیا این امر با وظیفه امر به معروف و نهی از منکر منافاتی ندارد و آیا انسان باید تا رسیدن به آن مرحله از این وظیفه صرف نظر کند؟

پاسخ:

درپاسخ به این سئوال به توضیح غیبت و عیب پوشی و شرایط امر به معروف و خودسازی میپردازیم.

1. عیب پوشی و معنای آنعیب جوئی و غیبت از دیگران از صفات مذموم و ناپسند است که در شرع مقدس اسلام حرام شمرده شده است و معنای غیبت و عیب جوئی از دیگران این است که انسان به بیان نقاط ضعف و معایب دیگران پیش افراد بپردازد. یعنی این که عیب شخصی را نزد دیگران بیان کردن و افشا نمودن و بیان این عیوب به طوری باشد که اگر شخص غیبت شده بشنود ناراحت میشود.(1)
عیب جوئی و غیبت از نظر قرآن و روایات و اجماع علما مذموم و حرام است.
قرآن کریم در این زمینه میفرماید: لا یَغْتَبْ بَعْضُکُمْ بَعْضاً أَ یُحِبُّ أَحَدُکُمْ أَنْ یَأْکُلَ لَحْمَ أَخِیهِ مَیْتاً فَکَرِهْتُمُوهُ. غیبت یکدیگر را روا مدارید، آیا احدی از شما دوست میدارد که گوشت برادر مردة خود را بخورد، البته از آن کراهت و نفرت دارید.(2)
پیامبر گرامی اسلام ـ صلّی الله علیه و آله ـ میفرماید: «ای کسانی که به زبان ایمان آورده و قلبتان ایمان نیاورده غیبت مسلمانان را نکنید و از امور پنهان آنان جستجو نکنید و عیب پوشی کنید. کسی که در صدد افشای اسرار برادر دینی خود باشد در همین دنیا رسوا میشود.(3)»
و در حدیث دیگر پیامبر گرامی اسلام ـ صلّی الله علیه و آله ـ فرمود: «هر که ظاهر کند و افشا کند عمل ناشایست کسی را، مثل آن است که خود به جای آورده است.(4)»

2. امر به معروف و نهی از منکرامر به معروف و نهی از منکر، از ضروریات اسلام است و بر هر مسلمانی واجب است که این را انجام دهد و در امر به معروف عدالت شرط نیست بلکه بر هر مسلمانی لازم و واجب است که اگر شرایط مهیا بود آن را انجام دهد. و این امر به معروف با عیب جوئی فرق بسیاری دارد و معنای امر به معروف، دعوت به خوبی ها و کارهای نیکو و نهی کردن افراد از کارهای زشت است. این کار چون درحضور خود شخص انجام میشود و به معنای افشاگری عیوب نیست و فرق بسیاری با عیب جویی دارد.
در رابطه با امر به معروف قرآن کریم میفرماید: وَ لْتَکُنْ مِنْکُمْ أُمَّةٌ یَدْعُونَ إِلَی الْخَیْرِ وَ یَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَ یَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنْکَرِ وَ أُولئِکَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ. باید جماعتی از شما باشند که دعوت به خیر کنند، امر به معروف و نهی از منکر کنند و آنها همان رستگاران هستند.(5)»

مراحل و شرایط امر به معروفامر به معروف شرایط و مراحلی دارد که در اینجا به مراحل آن اشاره میشود.

مرتبة اول ‌از دل آغاز میشود و هر کس ارتکاب منکری، یا ترک معروفی را دید، به مقتضای ایمانش باید در دل خود، از آن کار منزجر باشد. نخستین آثار انزجار و ناراحتی قلبی در چهره ظاهر میشود، یعنی مؤمن با دیدن عمل منکر و ترک معروف، در دل ناراحت میشود و قیافهاش را درهم میکشد و رویش را ترش میکند.

مرتبة دومدر مرحلة دوم، شخص مؤمن باید با زبان، ناراحتی خود را از عامل منکر و تارک معروف آشکار کند و او را امر و نهی نماید و یا نصیحت و موعظه کند و ارشاد نماید.

مرتبة سومدر مرحلة سوم شخص مؤمن، عملاً با قدرت و به طور فیزیکی (با وجود سایر شرایط) جلوی منکرات را میگیرد و البته در زمان حکومت اسلامی این مورد باید با اجازه حاکم شرع باشد.(6)

3. خودسازیانسان در مسیر زندگی دنیا با زمینه‌های انحراف بی شماری مواجه است و اگر متوجه نباشد و خود را از نظرمعنوی آماده و مهذب نکرده باشد هر آینه احتمال سقوط و نابودی دارد و لذا علمای اخلاق با توجه به فرمایش معصومین ـ علیهم السّلام ـ همیشه متذکر این نکته بوده و هستند که انسان باید از غفلت خارج شده و سعی کند عنان نفس را از دست ندهد. بلکه آن را تربیت کرده و در مسیر سلوک الی الله قرار دهد و مهمترین قدم در مسیر خودسازی را اطاعت اوامر الهی و دوستی خدا معرفی کرده‌اند، چون اگر کسی مطیع فرمان پروردگار خود بود و دوستدار الهی بود، سعی می‌کند که همیشه رضایت خداوند را به دست آورد و از نافرمانی او پرهیز نماید و در مسیری قرار گیرد که خداوند دستور فرموده و از کارهایی که نهی شده اجتناب نماید. چون اگر کسی واقعاً دوستدار و عاشق خالق کائنات باشد هیچ موقع باعث عدم رضایت محبوب خود نمی‌شود.
قرآن کریم می‌فرماید: قُلْ إِنْ کُنْتُمْ تُحِبُّونَ اللَّهَ فَاتَّبِعُونِی یُحْبِبْکُمُ اللَّهُ وَ یَغْفِرْ لَکُمْ ذُنُوبَکُمْ. بگو اگر خدا را دوست دارید از من پیروی کنید تا خدا شما را دوست بدارد و گناهانتان را ببخشد.(7)
و یکی از دستورات الهی امر به معروف و نهی از منکر است و باز انجام این دستور بزرگ، در واقع پیروی و اطاعت حضرت حق صورت گرفته است و کسی که مطیع حضرت حق باشد در مسیر خودسازی قدم برداشته است.(8)
خلاصه اینکه عیب جوئی به قصد تخریب افراد پیش افراد دیگر انجام میشود ولی امر به معروف به قصد اصلاح و ارشاد و راهنمایی در پیش خودِ ترک کنندة معروف و انجام دهندة منکر انجام میشود تا زمانی که حتی یک منکر در جامعه باشد این وظیفه بر همه واجب است. و دیگر اینکه امر به معروف و نهی از منکر نه تنها با خودسازی تعارضی ندارد، بلکه یکی از ابزارها و راههای خودسازی و اطاعت امر خداست.
یکی از شرایط امر به معروف و نهی از منکر این است که شخص آمر و ناهی خودش به آن کار مورد امر و نهی ملتزم باشد و اگر خودش به آن کار بی اعتنا بود چگونه می تواند دیگران را از آن نهی یا به آن وادار کند؟ ما به اندازه های که خود را ساخته ایم باید سعی کنیم دیگران را هم با خود همراه و هم قدم کنیم. اما تا آن حد که خود را نساخته ایم نباید از دیگران هم توقع داشته باشمی و آنان را از امر و نهی کنیم. بنابراین میان رفع عیوب خود و امر به معروف و نهی از منکر نوعی تلازم وجود دارد.



پاورقی:

1. فقیه ایمانی، مهدی، نقش زبان در سرنوشت انسان، قم، انتشارات اسماعیلیان، 1375.
2. حجرات:12.
3. مستدرک نوری، ج 2، ص 104.
4. کافی، ج2، ص356، ح2.
5. آل عمران:104.
6. مصباح یزدی، محمد تقی، اخلاق در قرآن، انتشارات مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی، 1378، ج 3.
7. آل عمران:31.
8. مصطفوی، فریده، روش خودسازی، انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم، 1380، ص 76 ـ 80.

  • ۹۴/۰۸/۰۶
  • علیرضا شکوری